W wydanym niedawno Zeszycie 6 Wytycznych dekarskich, nie wykorzystaliśmy wszystkich materiałów otrzymanych z Międzynarodowej Federacji Dekarzy (IFD). Wyjaśniamy, które z nich zostały pominięte i dlaczego.
Tekst Krzysztof Patoka
Wydane w tym roku przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy Wytyczne dekarskie. Zeszyt 6. Zasady techniczne wykonywania pokryć dachowych i obróbek blacharskich z materiałów metalowych [2]. są poświęcone pokryciom, przykryciom oraz obróbkom blacharskim, a ich opracowanie opiera się na otrzymanych z Międzynarodowej Federacji Dekarzy (IFD) Wytycznych dekarskich, które wywodzą się z Reguł Dekarskich Niemieckiego Związku Dekarzy [3]. Różnice zasadnicze omówiliśmy w poprzednim numerze Naszego Dekarza [1], ale warto jeszcze pokazać, co w Wytycznych [2] pominęliśmy i dlaczego.
W regułach Związku Dekarzy Niemieckich i regułach [3] będących podstawą do opracowania Wytycznych dekarskich. Zeszyt 6, otrzymaliśmy podobne zalecenia dotyczące lekkiego budownictwa stalowego [4] oraz zastosowań ołowiu w budownictwie [5]. Z oczywistych powodów (o czym dalej) nie zajęliśmy się zasadami technicznymi stosowania ołowiu [5], a zalecenia dotyczące lekkiego budownictwa stalowego [4] ma znakomicie opracowane Stowarzyszenie Wykonawców Dachów Płaskich i Fasad DAFA w wielu publikacjach z serii Wytyczne techniczne. Polecamy je wszystkim zainteresowanym.
Najważniejsze informacje o systemach orynnowania
W zeszycie 6 zajęliśmy się tematami bliższymi działalności PSD. Długo zastanawialiśmy się, czy umieścić otrzymane z IFD informacje dotyczące systemów odwodnienia. Po kilku burzliwych naradach w rozdziale 10 Odwodnienia dachu zamieściliśmy najważniejsze – naszym zdaniem – informacje dotyczące dekarzy. Dokonaliśmy zawężenia treści z powodu bardzo dużej w Polsce oferty gotowych systemów rynnowych, które dodatkowo cieszą się dużą popularnością. Za ich zgodność z obowiązującymi normami odpowiadają więc ich producenci. Normy te [6, 7, 8] zostały wymienione w punkcie 10.11 Zeszytu 6 i są co do treści takie same jak w regułach niemieckich [3]. Zostały w nim podane informacje przydatne w trakcie montażu i remontu rynien. Są to informacje zawarte w Tabeli 10.1. Rodzaje połączeń rynien, które dotyczą sposobu łączenia rynien i materiałów do tego służących.
Tabela 10.1. Rodzaje połączeń rynien (Wytyczne dekarskie. Zeszyt 6 [2], Tabela 7 [3])
Jednocześnie warto ją uzupełnić o dodatkowe informacje w celu przypomnienia podobnych zależności materiałowych, ale dotyczących uchwytów do rynien. W tym celu zacytuję jedną z pominiętych tabel (Tabela AII.6 ( w [3] ). Klasyfikacja materiałów). Warto ją przywołać z powodu ewentualnej jej przydatności przy pracach na obiektach remontowanych, które mają różny wiek i są budowane w różnych technologiach. Takie obiekty mogą przysporzyć różnych problemów wynikających z obfitości nowych i historycznych technologii oraz materiałów, które często trzeba umieć połączyć.
Tabela AII.6 ( w [3] ). Klasyfikacja materiałów
| Rynna | Uchwyt do rynny | Element mocujący |
| stal ocynkowana | stal cynkowana ogniowo | stal / stal szlachetna |
| aluminium | stal cynkowana ogniowo; aluminium | stal / stal szlachetna |
| tytan-cynk | stal cynkowana ogniowo; stal cynkowana ogniowo z pokryciem z cynku | stal / stal szlachetna |
| miedź | miedź; stal ocynkowana z pokryciem z miedzi | miedź / stal1/ stal szlachetna |
| stal szlachetna | stal szlachetna; stal cynkowana ogniowo z pokryciem ze stali szlachetnej; stal cynkowana ogniowo | miedź / stal1/ stal szlachetna |
| tworzywo sztuczne | stal cynkowana ogniowo; stal cynkowana ogniowo z pokryciem z tworzywa sztucznego | stal / stal szlachetna |
1 stal ocynkowana – przy pokrytych uchwytach do rynny (uchwyt ze stali)
Z tych samych powodów warto zwrócić uwagę na uchwyty rur spustowych, które w regułach Związku Dekarzy Niemieckich [3] są bardzo szczegółowo opisane. Na zamieszczonym rys. 1 nie ma tylu wymiarów co w oryginale (w [3] AII.07), ponieważ nie ma potrzeby prezentowania rysunków wykonawczych, które są potrzebne tylko przy rzemieślniczym ich wytwarzaniu (co jest rzadkością). Warto jednak dla ogólnej orientacji znać te zalecenia. Dla kwadratowych rur spustowych zaprezentowane w Tabeli AII.10 zaznaczone na rys. 1 wymiary są identyczne.
Tabela AII.10 ( w [3] ). Obejmy rurowe do okrągłych rur spustowych (w mm)
Materiały z ołowiem
Co do ołowiu, to wszyscy wiemy, że ma właściwości toksyczne i z tego powodu jest wycofywany z szerokiego zastosowania w budownictwie. Temat jest dyskusyjny, bo ostanie wersje taśm ołowianych, jakie można było kupić i stosować na dachach były wykonane z ołowiu powlekanego, którego negatywne działanie jest znikome, nawet w porównaniu do innych stosowanych materiałów budowlanych (na przykład bitumów i silikonów). Warto dodać, że mimo tego ołów jest stosowany w budownictwie i na dodatek ma w perspektywie szanse wzrostowe, ponieważ wyraźnie rośnie zapotrzebowanie na schrony. Tam ołów spełnia rolę izolatora przed promieniowaniem jonizującym, które jest formą energii przekazywanej w formie fal elektromagnetycznych typu: promieniowanie rentgenowskie, promieniowanie cząstek alfa lub beta. Ten typ promieniowania wpływa na strukturę cząsteczek i atomów, co skutkuje uszkodzeniami materiałów i tkanek organicznych. Z tego powodu ołów jest stosowany jako osłona również w budownictwie szpitalnym (badania rentgenowskie).
Jednak dla dekarzy ważne jest to, że ołów był powszechnie stosowany od dawna jako materiał pokryciowy (blachy ołowiane) i uszczelniający przejścia przez pokrycia dachowe. W Europie był najczęściej używany wokół kominów, ponieważ łatwo wyginane taśmy ołowiane doskonale dawały się wklepać w fugi pomiędzy cegłami. Dlatego warto wiedzieć, co się może z nimi dziać podczas remontów. W zaleceniach Związku Dekarzy Niemieckich [5] są informacje dotyczące wpływu typowych materiałów budowlanych na ołów. Rozdział 8.1. Możliwe połączenia metali zawiera wskazówki dotyczące połączeń lub styków z wapnem, cementem, gipsem i bitumami. Bezpośredni kontakt blachy ołowianej z materiałami zawierającymi wapno lub cement, jak zaprawa murarska czy beton, może prowadzić do powstawania korozji, jeżeli spływająca woda wytrąca zasady z zaprawy lub betonu. Produkty korozji mają zabarwienie żółtawe do czerwonawego. Blachę ołowianą łączoną z materiałami zawierającymi wapno lub cement należy obustronnie zabezpieczyć powłokami. Z tego powodu współczesne ołowiane taśmy uszczelniające są powlekane. Blacha ołowiana umieszczana w fudze muru wypełnionej zaprawą murarską nie potrzebuje takiego zabezpieczenia, gdy nie spływa po niej woda z zaprawy. Natomiast łączenie ołowiu z gipsem (siarczan wapnia) jest bezproblemowe. Ołów jest odporny na roztwory siarczanu wapnia i mokry gips.
Gorzej jest, jeżeli fugi, w których jest mocowana blacha ołowiana, są wypełniane elastycznymi materiałami uszczelniającymi. Mogą to być tylko naturalne uszczelniacze. W żadnym razie nie powinny to być materiały na bazie kwasu octowego (silikony). Materiały uszczelniające na bazie kwasu octowego prowadzą do korozji ołowiu o białawym zabarwieniu. Rzadziej występująca korozja bitumiczna jest powodowana przez rozpuszczone w wodzie produkty rozkładu bitumenu, które powstają pod wpływem promieniowania UV ze światła słonecznego. Silnie kwaśne produkty rozkładu tworzą duże stężenie kwasów, w szczególności przy małym dopływie wody (mżawka), które atakuje metale. Produkty korozji na ołowiu mają żółtawe zabarwienie. W celu niedopuszczenia do powstania korozji na ołowianej blasze, należy zabezpieczyć metal przez odpowiednie powłoki wykonywane bez porów lub zabezpieczenie bitumu przed UV.
KRZYSZTOF PATOKA
Ekspert z wieloletnim doświadczeniem; członek Polskiego Stowarzyszenia Dekarzy; rzeczoznawca SITPMB przy NOT. Autor publikacji w magazynach branżowych oraz współautor Wytycznych dekarskich oraz Słownika terminów i nazw dekarskich.
